Meten waterkeringen vanuit de lucht.
Laser-altimetrie betekent letterlijk: hoogtemeting met behulp van een laser. Het is een relatief goedkope, snelle en nauwkeurige manier om 3D digitale bestanden te maken van het aardoppervlak of objecten erop. Laser-altimetrie maakt gebruik van een laserscanner die onder een vliegtuig of helikopter is gemonteerd. Deze laserscanner tast het terrein onder de helikopter af (te vergelijken met een kassascanner in de supermarkt die een streepjescode aftast). De tijd tussen het moment van uitzenden van een laserstraal en het terug ontvangen van de reflectie wordt gemeten. Uit het tijdsverloop kan de afstand worden berekend tussen de scanner en het aardoppervlak. De positie en de stand van de helikopter worden met behulp van GPS plaatsbepaling en traagheidsnavigatie nauwkeurig vastgelegd. Met deze positie van de helikopter en de gemeten afstand naar het aardoppervlak kan de positie en hoogte van het gemeten punt worden bepaald. Deze metingen worden met een snelheid van enige tienduizenden punten per seconde uitgevoerd.
Deze techniek wordt al een jaar of tien toegepast voor onder meer het vervaardigen van het Actueel Hoogtebestand Nederland (AHN), een bestand waarbij heel Nederland met 1 punt per 16 m2 (de kustlijn zelfs 1 punt per 1 m1) in hoogte is bepaald met een nauwkeurigheid van ca. 15 cm. Speciaal voor toepassingen met hogere nauwkeurigheidseisen (tot 4 cm) zoals dijkbeheer is FLI-MAP ontwikkeld. Door het uitvoeren van metingen op lagere vlieghoogte vanuit een helikopter kunnen de dijken met alle bebouwingen en andere objecten daarop met grote puntdichtheid (27 tot 32 punten per m2) en nauwkeurigheid (4 cm of beter) worden opgemeten. De nieuwste generatie FLI-MAP laserscanner die voor HHSK wordt ingezet is in staat met een snelheid van 150.000 punten per seconde de metingen uit te voeren.
Naast de laserdata worden tegelijkertijd ook hoe resolutie foto - en video-opnames gemaakt. Met behulp van al deze gegevens kunnen zeer nauwkeurige 3D hoogte modellen van de waterkeringen (=dijken) en 3D digitale kaarten worden vervaardigd.
Nee. Laser-altimetrie maakt gebruik van (infrarood) licht voor het uitvoeren van de metingen voor bescherming van de meest kwetsbare organen (de ogen). Deze techniek voldoet volledig aan de zogenaamde eye-safe normen. Zie verder het antwoord op de vraag Is laser-altimetrie gevaarlijk voor je ogen? De gebruikte golflengte is volstrekt ongevaarlijk voor de huid. Laser-altimetrie is een zogenaamde optische techniek en er wordt dus geen gebruik gemaakt van straling die in materie of organen kan binnendringen. Er bestaat dus in het geheel geen gevaar voor mens of dier.
FLI-MAP kan metingen verrichten tussen de 50 en 400 meter vlieghoogte. Voor het HHSK project is gekozen voor een vlieghoogte van gemiddeld 250 meter. Deze vlieghoogte garandeert een voldoende hoge puntdichtheid (meetpunten per m2), nauwkeurigheid van de hoogtemeting (< 4 cm) en mate van detail op de foto- en video-opnamen terwijl het aantal stroken dat moet worden gevlogen wordt geminimaliseerd.
Een lagere vlieghoogte geeft meer details maar verhoogt de kosten van de metingen aanzienlijk omdat er meer stroken gevlogen moeten worden. Een hogere vlieghoogte geeft een verlies aan detail waardoor de opnames niet meer voldoen aan de opgestelde specificaties voor nauwkeurigheid en dichtheid.
De vlieghoogte is zodanig gekozen dat er een optimum wordt bereikt tussen de voor de uitvoering van het project vereiste puntdichtheid en detaillering van de opnamen en het aantal benodigde vliegstroken. Zie verder ook het antwoord op de vraag Hoe hoog/laag wordt er gevlogen?
De vlieghoogte van 250 meter en het feit dat er niet erg hard wordt gevlogen
(55-80 km/uur) heeft tot gevolg dat er niet plotseling of onverwacht veel lawaai wordt geproduceerd waarvan de dieren zouden schrikken. De ervaring is dat bijvoorbeeld koeien en schapen een overvliegende helikopter volledig negeren (zelfs als er veel lager wordt gevlogen). Sommige paarden kunnen kort schichtig of nerveus worden van een overvliegende helikopter. De helikopter is echter na enkele seconden alweer uit het zicht verdwenen en na circa 20 seconden al niet meer hoorbaar.
Nee, de vlieghoogte is zo hoog dat er op de grond geen schade kan ontstaan door de luchtdruk van de rotorbladen. Tevens is de geluidsbelasting van die vlieghoogte zo beperkt dat het geen schade kan veroorzaken. Voor het uitvoeren van de vluchten beschikt het helikopter bedrijf over alle vereiste vergunningen en ontheffingen (voor het laagvliegen).
Voor HHSK project is gekozen voor een vliegsnelheid tussen de 55 en 80 km/uur. Met deze vliegsnelheid kan de vereiste puntdichtheid van de metingen ruim gehaald worden en is het mogelijk voor de piloot om nauwkeurig te navigeren over de geplande vlieglijnen.
Met het nieuwe FLI-MAP400 systeem kan op een veel grotere hoogte worden gevlogen dan met het oude (vorige) systeem. Dit betekent voor omwonenden dat er veel minder geluidsoverlast is. Zie verder de antwoorden op de vragen Moet ik huisdieren of vee binnenhalen? en Zijn er schadelijke effecten door het vliegen?
Met een helikopter kan de voor de vereiste hoge puntdichtheid benodigde relatief lage snelheid van 30-45 knopen (=55-80 km/uur) worden gevlogen. Met een helikopter is het ook mogelijk om relatief laag te vliegen (250 meter) zodat eventueel onder de aanwezige wolken kan worden gevlogen en de inzet van het systeem dus minder weersafhankelijk is. Verder biedt de wendbaarheid van een helikopter het voordeel dat een waterkering (=dijk) min of meer gevolgd kan worden. Dit betekent dat het aantal vliegstroken beperkt blijft en daarmee de kosten en de geluidsoverlast.
T.o.v. de meer traditionele techniek om het inmeten door landmeters te laten doen, spelen de kosten een belangrijke rol; het laten inmeten door landmeters kost gemiddeld €3.500 per kilometer. Het inmeten met een helikopter kost gemiddeld €1.000 per kilometer.
Allereerst: met dijken en (water)keringen worden dezelfde objecten bedoeld. In de volksmond worden alle keringen dijken genoemd. Wij noemen de dijken meestal keringen of waterkeringen. Er zijn primaire waterkeringen (de rivierdijken langs Maas, Hollandsche IJssel en Lek) en regionale waterkeringen (waaronder boezemwaterkeringen) die je o.a. langs de Rotte en ringvaarten vindt.
De waterschappen zijn verplicht de waterkeringen elke vijf jaar te toetsen op de geldende veiligheidsnormen. Bescherming tegen overstromingen door stijgingen en doorbraken heeft een hoge prioriteit. Stormen, de zeespiegelstijging, bodemdaling en extreme neerslaghoeveelheden zijn reële gevaren die het land achter de dijken bedreigen. Om deze toetsingen uit te kunnen voeren moeten de verschillen in het vereiste en de bestaande werkelijkheid dan ook zo helder mogelijk worden weergegeven. Met behulp van de laserdata kunnen we dijkvakken die niet, of niet meer voldoen aan de hoogtenorm snel in kaart brengen.
Maar ook vormt de verkregen data een belangrijk hulpmiddel bij het maken van leggers, het beoordelen van en adviseren bij ruimtelijke ontwikkelen, het verlenen van vergunningen, handhaving, controle op bomen en beplantingen, eigendommenbeheer en bij het uitvoeren van onderhouds-/verbeteringsprojecten zoals bijvoorbeeld kadeophogingen of dijkversterkingen.
Alternatieven zijn de traditionele meetmethodes met landmeters in het veld (terrestische metingen). Deze kunnen geodetisch met specialistische instrumenten alle dijken inmeten. Voor dit project wordt in een aantal dagen ruim 290 km ingemeten. Een ervaren landmetersploeg doet ongeveer 5 km per dag, los van het enorme verschil in puntdichtheid en de zeer constante consistentie van de elektronische metingen. Voor sommige terrestische metingen zouden dijken tijdelijk afgesloten moeten worden en zou de medewerkers moeten worden toegelaten op privé terreinen. Daarnaast zijn de kosten voor terrestische metingen ten minste 3,5 maal zo duur als de elektronische metingen met behulp van laser-altimetrie.
Een vliegstrook is gemiddeld 200 meter breed. In de meeste gevallen is het voldoende om één keer over de in te meten waterkering heen te vliegen. Er kunnen echter omstandigheden zijn (veranderend weer, slecht bereik GPS, meetfouten) waardoor nog een keer terug gekomen moet worden. Ook waar diverse waterkeringen bij elkaar komen zal diverse keren overgevlogen worden.
Nee. De hoogte is zo dat de overlast tot het minimum is beperkt.
In principe niet. De gegevens worden in opdracht van het hoogheemraadschap van Schieland en de Krimpenerwaard ingewonnen en zijn alleen voor het hoogheemraadschap beschikbaar. Het foto- en videomateriaal kan binnen het hoogheemraadschap ook gebruikt worden door andere afdelingen als Vergunningen & Handhaving en (eigendommen)Beheer (voor oa keur- en schouwdoeleinden).
Het hoogheemraadschap moet elke 5 jaar de dijken toetsen. De resultaten van deze toetsing zijn wel openbaar.
Het kan gebeuren dat er op zaterdag en zondag gevlogen wordt. Dit is volledig aan de opdrachtnemer (Fugro-Inpark), HHSK heeft hier géén invloed op. De overwegingen van Fugro om al dan niet te vliegen op zondag hebben te maken met planning/tijdsdruk en financiën. Het is erg duur om een helikopter met bemanning (die speciaal voor dit project op locatie zijn) een dag stil te zetten.
Voor meer informatie over Fli-Map/Fugro-Inpark: www.fli-map.nl.
Voor meer informatie over het project bij het hoogheemraadschap van Schieland en de Krimpeneraard: Frans Veerman (010 45 37 338) of Peter van Duijvendijk (010 45 37 488).
