Op maandag 10 augustus werd de derde vergadering van de internationale commissie ter begeleiding van het Banger Polder proefproject in Rotterdam gehouden. Het Banger Polder proefproject is een voorbeeld van kennisoverdracht door de Nederlandse watersector. In dit geval gaat het om kennis van het waterbeheer in laaggelegen rivierdelta’s.
Sinds 2006 is het hoogheemraadschap betrokken bij een project in Semarang in het noorden van Midden Java in Indonesië om de dagelijkse overstroming van een belangrijk deel van deze stad, het Bangergebied, te voorkomen. Het hoogheemraadschap zet zich hier, gefinancierd door VNG International Logo South, in om een woonwijk met een oppervlak van ruim 150 hectare en ongeveer 100.000 inwoners tegen de dagelijkse overstroming van de Javazee te beschermen. Als gevolg van de individuele onttrekking van grondwater voor drinkwater daalt de bodem in een groot deel van wijk met ruim 5 centimeter per jaar. Samen met de stijging van de zeespiegel als gevolg van de klimaatverandering wordt zonder maatregelen het probleem van de overstromingen alleen maar erger. Massale ontvolking van een groot deel van Semarang, vroeger de Gouden Poort, is dan het gevolg. Een lot dat feitelijk iedere laaggelegen en veelal verstedelijkte delta in Indonesië zal ondergaan. Dit terwijl in deze delta’s de ruimte voor herhuisvesting in hoger gelegen gebieden ontbreekt.
Het project kent een technisch onderdeel waarin de nodige waterstaatkundige voorzieningen, zoals dijken en gemalen, zijn ontworpen. Dit technische onderdeel, dat werd gefinancierd door Partners voor Water, is inmiddels door het adviesbureau Witteveen+Bos in maart van dit jaar afgerond.
Het unieke van het project is dat naast de technische kennis voor het ontwerp een (nieuwe) organisatie voor het beheren en onderhouden van de waterstaatkundige voorzieningen wordt opgericht. Vooral bij dit institutionele deel van het project is het hoogheemraadschap nauw betrokken om o.a. de problematiek van de enorme hoeveelheid afval in de watergangen op te lossen. Het hoogheemraadschap, dat al een paar honderd jaar verantwoordelijk is voor het waterbeheer in het gebied tussen Rotterdam, Zoetermeer, Gouda en Schoonhoven, draagt daarbij kennis over aan de plaatselijke autoriteiten. Hierbij spelen de gemeente Semarang, de provincie Midden Java, de rivierbeheerder Belai (Besar) en de Indonesische overheid, maar vooral ook de inwoners van de wijk een belangrijke rol. Het is namelijk de bedoeling dat de inwoners een deel van de kosten voor het beheer en onderhoud gaan dragen zodra de wijk is beschermd tegen de binnen dringende zee en de rivier. Dit institutionele deel, het instellen van een polder autoriteit, die de dagelijkse gang van zaken in de polder moet gaan beheren, wordt gefinancierd door het LOGO South programma van VNG International en de Nederlandse Waterschapsbank.
De totale investering voor de aanleg van waterstaatkundige voorzingen in en rond de Banger wijk bedraagt 5 à 6 miljoen euro. Deze investering zal door de betrokken Indonesische overheden (gemeente, provincie en rijksoverheid) worden opgebracht. De kosten van het beheer en het onderhoud van de voorzieningen worden geraamd op ca. € 160.000,- per jaar, ofwel ca. € 2,- per inwoner per jaar. Een marginaal bedrag voor Nederlandse begrippen, maar voor de arme bewoners van de wijk een enorme financiële aderlating. Overigens is men in de huidige situatie jaarlijks tenminste hetzelfde bedrag kwijt om het eigen huis te beschermen met ommuringen of ophogingen. Er wordt nu gedacht aan een koppeling van de bijdrage aan het verbruik van elektriciteit, waarmee de lasten op de sterkste schouders terecht komen. Tijdens de openbare bijeenkomsten in de wijk is gebleken dat men wel degelijk bereid is om voor het waterbeheer te betalen als de dagelijkse overstromingen worden voorkomen..
Om het project te begeleiden komt jaarlijks een internationale commissie bestaande uit vertegenwoordigers van de gemeente Semarang, de provincie Middle Java, de rivierautoriteit Belai Besar, de Indonesische rijksoverheid, de Unie van Waterschappen, Rijkswaterstaat en het hoogheemraadschap samen. Afgelopen maandag 10 augustus kwam deze commissie in het kantoor van het hoogheemraadschap aan de Maasboulevard samen. Het verloop van deze bijeenkomst kenmerkte zich, vooral door de aanwezigheid van de burgemeester van Semarang, door onderling vertrouwen en daadkracht. De burgemeester, dhr. Sukawi Sutarip voegde de daad bij het woord. Hij gaf aan dat voor het eind van 2009 de organisatie voor het toekomstige beheer en onderhoud zal worden opgericht volgens het gezamenlijk uitgewerkte model. Ook zei hij dat alles in het werk moet worden gesteld om in april 2010 met de aanleg van de nodige voorzieningen te beginnen. Hiermee is een belangrijk keerpunt in het project bereikt. De gemeente Semarang zet een belangrijke stap die naar verwachting in Indonesië navolging zal krijgen. Volgens de planning kunnen de werken in 2012 worden afgerond. Een belangrijk deel van Semarang zal dan niet meer onder de dagelijkse overstromingen lijden. Er ontstaat zo een maatschappelijk klimaat waarin de problematiek van de bodemdaling als gevolg van de drinkwateronttrekking kan worden aangepakt en de hygiëne in de wijk op een wenselijk niveau kan worden gebracht.
Dhr. Sukawi Sutarip, burgemeester Semarang en Hans Oosters, dijkgraaf HHSK
