Gemaal Verdoold

Gemaal Verdoold is het oudste, nog werkende, gemaal van het hoogheemraadschap van Schieland en de Krimpenerwaard. Het houdt het water in de achtergelegen polders op peil.

Bediening: automatisch op afstand
Bouwjaar: 1880

Capaciteit: 450 m³/min

Kleine kaart gemaal Verdoold
Grote kaart gemaal Verdoold


Kattendijk 1 in Gouderak

De geschiedenis van gemaal Verdoold in een notendop

Gemaal Verdoold is het oudste, nog werkende, gemaal van het hoogheemraadschap van Schieland en de Krimpenerwaard. Het houdt het water in de achtergelegen polders op peil. Bij een te hoge waterstand pompt het gemaal het water naar de Hollandsche IJssel; deze staat via de Nieuwe Maas in verbinding met de Noordzee. Verdoold is een voormalig stoomgemaal en aangewezen als rijksmonument.

Tussen 1422 en 1866 werd de waterstand in de polder op peil gehouden met windmolens. Ter plaatse van het gemaal bevond zich een uitwateringssluis. Het gemaal Verdoold stamt uit 1866 en bemaalde met schepraderen oorspronkelijk alleen de polders Stolwijk, Beyersche, Achterbroek en Veerstalblok. Tezamen zo'n 2500 hectare groot.

Door aanpassingen van de machinerie in 1880, 1920 en 1950, werd de bemalingscapaciteit groter en kon het toenmalige hoogheemraadschap polders toevoegen aan het bemalingsgebied: Middelblok (1952), Berkenwoude (1967) en Kattendijksblok (1881).

Op de gevel staat "Gemaal M. Verdoold Czn. Anno 1880". Dit vanwege de grootschalige verbouw in dat jaar waarbij de schepraderen zijn vervangen door centrifugaalpompen. Aan de lager gelegen pompruimte werd een aanbouw geplaatst. Het gemaal is daarbij vernoemd naar de voorzitter van het polderbestuur.

Restauratie en renovatie

In 2013 en 2014 is het gemaal gerestaureerd en de machinerie vervangen door vispasseerbare schroefpompen en nieuwe elektromotoren. De capaciteit van Verdoold is vergroot van 319 m³/min naar 450m³/min. De nieuwe pompen hebben een bijzondere waaiervorm en leischoepen die het voor vissen mogelijk maken de pompen veilig te passeren. Via de aangepaste waterinlaat kunnen de vissen ook vanuit de Hollandsche IJssel naar de polders migreren. Het bemalingsgebied Verdoold beslaat tegenwoordig 5270 hectare. Dit is ruim 40% van de Krimpenerwaard.

Tekening met vispasseerbare schroefpompen

De bouwsporen en scheefstand van het gemaal zijn intact gelaten vanwege de monumentale waarde.

De grote brede watergang die vanuit de polder naar het gemaal Verdoold toestroomt, heet de Stolwijkse boezem. Deze hoofdwatergang is vanwege de capaciteitsvergroting van het gemaal in 2013 verbreed en verdiept, zodat het teveel aan water sneller kan worden afgevoerd.

Het hoogheemraadschap heeft een natuurlijke oever aangelegd, die geschikt is als leefgebied voor vis en andere waterdieren.

De renovatie en restauratie van gemaal Verdoold maakt deel uit van het Veenweidepact en is medegefinancierd door de provincie Zuid-Holland. Aan de visvriendelijke pompen in het gemaal hebben het Ministerie van Economische Zaken en Rijkswaterstaat een bijdrage geleverd.