Voorwaarden ontwikkeling Middengebied Zuidplaspolder
Onze gedeelde ambitie: klimaatdorp van de 21e eeuw
Bij het bepalen van onze voorwaarden, zijn we uitgegaan van de ambitie die de gemeente Zuidplas, de provincie Zuid-Holland en het hoogheemraadschap gezamenlijk hebben vastgelegd in een samenwerkingsovereenkomst:
- Het Middengebied Zuidplaspolder wordt een veilige, leefbare en toekomstbestendige woon-, werk- en leefomgeving, nu én over 100 jaar.
- We voorkomen dat we problemen afwentelen op toekomstige generaties, naar andere gebieden of functies en van privaat naar publiek.
- We maken van Cortelande hét voorbeelddorp van de 21e eeuw. Hiermee laten we zien dat bouwen in laaggelegen polders kan, zolang we maar uitgaan van water en bodem als sturende principes.
Vertrekpunt
Bij het bepalen van onze voorwaarden zijn we uitgegaan van al het beleid, onderzoek en bestaande opgaven die er liggen:
- water en bodem sturend;
- landelijke maatlat voor een groene, klimaatadaptieve gebouwde omgeving;
- Convenant Klimaatadaptief Bouwen;
- Kaderrichtlijn Water (KRW);
- KNMI'23-klimaatscenario's;
- Milieueffectrapport Middengebied Zuidplaspolder;
- verschillende studies, waaronder een ‘waterbom’-studie in het gebied, het waterstructuurplan en een overstromingsrisicoanalyse voor het middengebied;
- ervaring met andere ontwikkelingen in de nabijheid van dit gebied.
Uitgangspunten van het waterschap
- De ontwikkeling moet veilig en toekomstbestendig zijn. We houden rekening met een risico op overstroming en kijken hierbij naar het jaar 2100. We houden rekening met 1,5 meter zeespiegelstijging.
- Het watersysteem moet gezond, robuust en veerkrachtig zijn.
- We willen voorkomen dat we afwentelen naar andere gebieden, toekomstige generaties en van privaat naar publiek.
- Het gebied moet 'zo lang mogelijk' zijn eigen broek ophouden en zo onafhankelijk mogelijk zijn van inlaatwater.
- Water en bodem zijn leidende principes bij de uitwerking van de planontwikkeling.
- De ontwikkeling zet in op (drink)waterbesparing, het scheiden van stoffen uit waterstromen en verminderen van afvalwatertransport.
Onze voorwaarden voor Cortelande
Wij zijn van mening dat het Middengebied Zuidplaspolder een veilige, leefbare en toekomstbestendige woon-, werk- en leefomgeving kan worden, ook nog over 100 jaar, als wordt voldaan aan de volgende voorwaarden:
Het gebied moet maximaal beschermd zijn tegen piekbuien
Er zijn steeds vaker perioden waarin sprake is van flinke regenval. Deze periodes worden langer en de buien worden heviger. Hier moet het gebied op voorbereid zijn. Daarom moeten we in het gebied 200 mm regen binnen 48 uur kunnen opvangen, de zogenaamde 'Limburgbui'.
Het gebied moet maximaal beschermd zijn tegen droge periodes
Ook komen droge periodes vaker voor en worden deze langer. Daarom geven we gehoor aan de landelijke oproep om meer regenwater vast te houden. Het water dat in de sloten wordt ‘opgeslagen’, kan worden gebruikt tijdens droge periodes. Hoe groter het verschil tussen het hoogste en laagste waterpeil (flexibel peil), hoe meer regenwater kan worden vastgehouden in de sloten. We zetten in op een flexibel peil van 50 cm in het kreekdorp en de watertuinen. In het Koning Willem I bos adviseert het hoogheemraadschap om een bandbreedte van 30 cm te hanteren.
Het gebied moet goed beschermd zijn tegen overstromingen
Door de diepe ligging van de polder is het nodig om rekening te houden met de gevolgen van een overstroming vanuit de Hollandsche IJssel met een falende stormvloedkering (bij scenario 1,5 meter zeespiegelstijging). Het uitgangspunt voor het hoogheemraadschap is dat mensen altijd kunnen schuilen op een droge 1e verdieping en het vergroten van de zelfredzaamheid van bewoners in deze situatie. Wij adviseren een vloerpeil (hoogte van vloer begane grond) van 4,20 m onder NAP. Ook adviseren we dat een derde van de huizen een tweede verdieping krijgt.
De waterkwaliteit binnen het gebied mag niet verslechteren en moet waar mogelijk verbeteren
De waterkwaliteit in dit gebied is niet goed. Net als in veel andere gebieden moeten we maatregelen nemen om de waterkwaliteit te verbeteren om aan de doelstellingen van de KRW te voldoen. Dit willen we onder andere bereiken door het omleggen van de Vierde Tocht (een sloot in het Middengebied). Dit zorgt ervoor dat het relatief vieze water uit deze sloot niet binnen het nieuw te ontwikkelen gebied terecht komt. Daarmee kunnen we voldoen aan de doelstellingen uit de Kaderrichtlijn Water (KRW). Verder willen we dat het verschil tussen het hoogste en laagste waterpeil in sloten 50 cm is (flexibel peil van 50 cm). Hiermee zorgen we dat we zo min mogelijk water van buiten het gebied aan hoeven te voeren. Dit komt de waterkwaliteit ten goede. Ook zorgt een grotere flexibele bandbreedte voor meer ruimte voor oeverecologie.
Waterstromen moeten zoveel mogelijk worden gescheiden en drinkwater moet worden bespaard
HHSK heeft als ambitie om in 2050 volledig circulair te zijn. Afvalwater is daarbij geen afval, maar een bron van grondstoffen (meststoffen, water, etc.) en energie. Dit gaat het beste als we zoveel mogelijk zorgen voor een andere manier van omgang met ‘afval’water, zoals scheiden, zuiveren en hergebruik. Dit doen we bijvoorbeeld al door regenwater niet meer in het riool terecht te laten komen bij verbouwing van gebieden en nieuwbouwprojecten.
Ook vinden we het belangrijk dat we zoveel mogelijk kostbaar drinkwater besparen. Door bijvoorbeeld vacuümtoiletten te gebruiken is er tot 6x minder schoon drinkwater nodig om de wc door te spoelen.
Er moet aanvullend onderzoek plaatsvinden naar de lintbebouwing (huizen en bedrijven naast de wegen)
We denken dat aanvullend onderzoek nodig is om de effecten van de ontwikkeling op de omgeving vast te kunnen stellen en te borgen dat de waterhuishoudkundige situatie voor bestaande bewoners en bedrijven hetzelfde blijft of verbetert en in ieder geval niet leidt tot schade.
Kwel in het gebied moet worden voorkomen
Kwel is grondwater dat onder druk aan de oppervlakte uit de bodem komt. Aangezien dit kwelwater een slechte invloed heeft op de waterkwaliteit, willen we de opkomst van kwel voorkomen.
Zetting moet zoveel mogelijk worden voorkomen
Zetting is het zakken van de bodem omdat er gewicht op komt, bijvoorbeeld door het aanleggen van wegen. Deze zetting willen we zo klein mogelijk houden om bodemdaling zoveel mogelijk te voorkomen. We willen dat aan de restzettingseis uit het Convenant Klimaatadaptief Bouwen wordt voldaan.
Het watersysteem in het Middengebied Zuidplaspolder moet ‘robuust’ worden
Het ene watersysteem is gevoeliger voor effecten van klimaatverandering dan het andere. Een ‘robuust’ watersysteem is niet of weinig gevoelig voor deze effecten. De deltacommissaris zegt niet voor niets: “we moeten tijdig keuzes maken voor het meest robuuste en meest veilige water- en bodemsysteem, maar altijd met een bandbreedte van onzekerheid. Als je wacht tot je het zeker weet, ben je te laat”.