Stoomgemaal Blijdorp

De machine werkt goed en bewijst zich direct als kort daarna de polder Cool onderloopt, doordat de windmolen is afgebrand. Het lukt de machine om bijna 7 km² grond heel snel droog te malen.

In 1786 werd in dit gebied een van de eerste stoomgemalen in Nederland gebouwd, ongeveer 300 meter ten noorden van de ingang van het metrostation Blijdorp.

De eerste stap voor het gemaal werd gezet door de Rotterdamse horlogemaker en natuurkundige Steven Hoogendijk. Hij was oprichter van het “Bataafsch Genootschap der Proefondervindelijke Wijsbegeerte” dat zich bezighield met wetenschap en techniek en in het bijzonder met stoommachines. Na het lezen van een boek van een Franse schrijver over de mogelijkheden van stoomtechniek is hij ervan overtuigd dat het drooghouden van polders beter met machines kan gebeuren dan met windmolens. Machines zijn namelijk niet afhankelijk van de wind.

Na een eerste proef bij de Oostpoort (nu het Oostplein) start de bouw van een stoomgemaal in de polder Blijdorp. Deze polder wordt tot dan toe met windmolens drooggehouden. In september 1787 pompt de stoommachine voor het eerst water uit de polder. De machine werkt goed en bewijst zich direct als kort daarna de polder Cool onderloopt, doordat de molen was afgebrand. Het lukt de machine om bijna 7 km² heel snel droog te malen.

Toch vonden de ingelanden (boeren) van de polder het gemaal te duur en namen het niet over. Het gemaal ging in 1791 alweer buiten werking. Ondanks zijn korte bestaan is het een mijlpaal in de Nederlandse geschiedenis. Het succes blijkt groot genoeg om op meerdere plekken in Nederland stoomgemalen te gaan gebruiken.

In 2004 zijn resten van de fundering van het gemaal opgegraven uit het Statenwegplantsoen. De resten moesten weg voor de aanleg van de tunnel van de Randstadrail. Je kunt ze bewonderen op het terrein van het stoomgemaal en museum Cruquius. (https://www.haarlemmermeermuseum.nl/cruquius-museum)

Fundering gemaal Blijdorp