Schielands Hoge Zeedijk toen en nu

Schielands Hoge Zeedijk beschermt het gebied langs de Hollandsche IJssel al bijna duizend jaar tegen hoogwater. Rond het jaar 1100 werd hier de eerste dijk aangelegd. Vanaf ongeveer 1200 is de dijk steeds verder verhoogd met klei uit de rivier. Dat was nodig, omdat het land achter de dijk door bodemdaling steeds lager kwam te liggen.

Het hoogheemraadschap van Schieland werd in 1273 opgericht en kreeg van graaf Floris V van Holland de opdracht om het gebied te beschermen tegen hoogwater. De dijk loopt van de Julianasluis in Gouda tot aan Capelle aan den IJssel. Omdat de Maas en de Hollandsche IJssel toen nog in open verbinding stonden met de zee, kreeg de dijk de naam Zeedijk. Tot op de dag van vandaag is er op de Hollandsche IJssel sprake van eb en vloed.

Een bewogen geschiedenis

In de eeuwen daarna is de dijk regelmatig aangepast en versterkt. Soms door natuurlijke oorzaken, zoals stormvloeden en overstromingen, soms door menselijk ingrijpen.

• In 1574 werd de dijk tijdens het Leidens Ontzet op meerdere plekken bewust doorgestoken. Het water moest helpen om de Spaanse troepen te verdrijven. De wielen die toen ontstonden, zijn op sommige plekken nog steeds zichtbaar in het landschap.
• In de 19e eeuw nam de bebouwing langs de dijk toe. Ontginningen, turfwinning en later kleiwinning en steenindustrie veranderden het gebied.
• Tijdens de Watersnoodramp van 1953 brak de dijk bij Nieuwerkerk aan den IJssel door. Een grote overstroming kon maar net worden voorkomen. Na deze ramp is de dijk op veel plekken opgehoogd en versterkt.
• In 1958 werd de Hollandsche IJsselkering gebouwd. Deze stormvloedkering beschermt de regio door bij hoogwater grote schuiven te laten zakken.

Van open landschap naar dorp en stad

Waar de dijk vroeger vooral door open veenweidegebieden liep, is de omgeving in de afgelopen eeuw sterk veranderd. Dorpen groeiden, steden breidden uit en nieuwe wegen en bedrijventerreinen kwamen erbij. Daardoor heeft elk deel van de dijk nu een eigen karakter.

Op sommige plekken is de dijk nog duidelijk herkenbaar in het landschap, met groen en ruimte eromheen. Op andere plekken maakt de dijk onderdeel uit van woonwijken of ligt hij verscholen tussen bebouwing. De Schielands Hoge Zeedijk vertelt zo het verhaal van water, land en mensen die elkaar steeds opnieuw beïnvloeden.