Vragen en antwoorden over dode vissen en watervogels

Botulisme is een vorm van voedselvergiftiging die wordt veroorzaakt door een bacterie. Vooral watervogels en vissen kunnen hierdoor ziek worden of sterven. De bacterie gedijt goed in warm water met weinig zuurstof.

Bij warm weer warmt het water op. Warm water bevat minder zuurstof dan koud water. Vissen hebben juist zuurstof nodig om te kunnen leven. Als het zuurstofgehalte te laag wordt, kunnen vissen naar lucht happen en uiteindelijk sterven. Soms komen dode vissen pas enkele dagen later boven drijven.

De combinatie van hoge temperaturen en hevige regen- en onweersbuien kan zorgen voor slechtere omstandigheden in het water. Daarnaast groeien algen, bacteriën en kroos sneller in warm water. Dat kan extra zuurstof uit het water gebruiken, waardoor vissen het zwaar krijgen.

Dode vissen kunnen de waterkwaliteit verder verslechteren. Daarom laten we ze zo snel mogelijk opruimen. Zo voorkomen we dat er nog meer zuurstof uit het water verdwijnt en beperken we de kans op gezondheidsproblemen bij dieren.

We volgen de situatie nauwlettend, verzamelen meldingen en voeren waar nodig metingen uit. Ook laten we dode vissen en watervogels opruimen en onderzoeken we mogelijke oorzaken van de sterfte. Daarnaast spoelen we de sloten in de Krimpenerwaard zoveel mogelijk door om de eventuele aanwezige gifstoffen te verdunnen. Dit is mogelijk door Project Robuuste Doorvoerroute Krimpenerwaard (RDKW).

Ja. Ziet u veel vissen naar lucht happen of ziet u dode vissen in het water? Meld dit dan via ons meldingsformulier. Geef daarbij zo nauwkeurig mogelijk de locatie door.

Nee. Vissterfte kan verschillende oorzaken hebben, zoals hoge watertemperaturen, zuurstoftekort, of bijvoorbeeld vervuiling van het water door een lozing van niet-natuurlijke schadelijke stoffen. Botulisme is een ziekte die wordt veroorzaakt door een bacterie die vooral voorkomt in warm water met weinig zuurstof. Op basis van alleen dode vissen is niet vast te stellen of er sprake is van botulisme.

De bacterie groeit het best in warm, stilstaand water met weinig zuurstof. De kans op botulisme neemt toe als de watertemperatuur boven de 20 graden komt. Dode dieren in het water kunnen ervoor zorgen dat de bacterie zich sneller verspreidt.

Watervogels kunnen verlamd raken en moeite krijgen hun kop omhoog te houden. Vissen kunnen ook verlammingsverschijnselen krijgen. Soms komen dode vissen pas enkele dagen later boven drijven.

De kans dat mensen ziek worden door botulisme in water is heel klein. Toch is het verstandig om contact met water waarin dode dieren liggen te vermijden. Was altijd uw handen als u in aanraking bent gekomen met het water.

Ja. Honden en andere dieren kunnen ziek worden als zij van besmette dieren eten of drinken uit besmet water. Houd huisdieren daarom weg bij dode dieren en water waarin deze liggen.

Niet helemaal. Botulisme is een natuurlijk verschijnsel dat vooral voorkomt tijdens warme perioden. Wel helpt het om dode dieren snel uit het water te verwijderen. Zo wordt de kans op verdere verspreiding kleiner.

Nee. Dode vissen en watervogels kunnen verschillende oorzaken hebben, zoals warm water, zuurstoftekort, ziekte of vervuiling. Alleen op basis van een dood dier kun je niet vaststellen dat er sprake is van botulisme. Soms is aanvullend onderzoek nodig.

Dode en zieke dieren worden zo snel mogelijk weggehaald door de gemeente, het hoogheemraadschap of de Vogelbescherming. Als er tien dagen achter elkaar geen dode of zieke dieren meer worden gevonden, is er geen sprake meer van botulisme.

Uit voorzorg raden wij dat af. In water met dode dieren kunnen verschillende bacteriën en ziekteverwekkers voorkomen. Houd ook honen uit het water. En raak dode dieren niet met blote handen aan.

Gebruik uit voorzorg geen water uit sloten waar botulisme wordt vermoed of voorkomt. Ook niet om een (moes)tuin te sproeien of auto te wassen.

Het waterschap:

• onderzoekt meldingen
• houdt de situatie in de gaten
• laat dode dieren opruimen
• doet waar nodig onderzoek naar de oorzaak
• probeert de verspreiding van botulisme te beperken

Ziet u dode vissen of andere dode dieren in of bij het water? Meld dit bij het waterschap via het meldingsformulier. Wij beoordelen de situatie en zorgen er indien nodig voor dat de dieren worden opgeruimd. Ziet u op dode dieren op andere plekken? Neem dan contact op met de dierenambulance Zuid-Holland Zuid.

Ja. Tijdens langdurig warm en droog weer warmt het water op en neemt de hoeveelheid zuurstof af. Daardoor worden de omstandigheden voor vissen minder gunstig en neemt de kans op vissterfte toe.